Βρισκόμαστε στα μέσα Ιουνίου 2026 και δύο γενιές νέων αγροτών βρίσκονται ταυτόχρονα σε αδιέξοδο αναμονής: οι 13.888 εγκεκριμένοι της Πρόσκλησης 2021, που δεν μπορούν ακόμα να αιτηθούν τη Β' και τελική δόση του προγράμματός τους, και οι 6.829 υποψήφιοι της Παρέμβασης Π3-75.1 (Πρόσκληση 2024 ΣΣ ΚΑΠ), που κατέθεσαν φακέλους τον Μάρτιο 2025 και έκτοτε βρίσκονται κυριολεκτικά στο σκοτάδι, χωρίς αποτελέσματα, χωρίς χρηματοδότηση, χωρίς ορίζοντα.
Σύνολο: περίπου 20.000 άτομα ηλικίας 18-40 ετών, που επέλεξαν να επενδύσουν στη γεωργία, έχοντας ήδη αναλάβει πραγματικές οικονομικές δεσμεύσεις: αγορές γης, μισθώσεις αγροτεμαχίων, εξοπλισμός, διακοπή εξωγεωργικής απασχόλησης.
Το κράτος, από την άλλη πλευρά, δεν έχει τηρήσει τη δική του πλευρά της συμφωνίας.
Η 3η Πρόσκληση του Υπομέτρου 6.1 «Εγκατάσταση Νέων Γεωργών» του ΠΑΑ 2014-2020 ενέταξε συνολικά 13.888 νέους αγρότες και από τις 13 περιφέρειες της χώρας. Πρόκειται για ανθρώπους που έλαβαν το 70% της επιδότησής τους (Α' δόση) και από τότε εκπληρώνουν τις δεσμεύσεις του επιχειρηματικού τους σχεδίου: καλλιεργούν, επενδύουν, δηλώνουν ΟΣΔΕ, τηρούν βιβλία.
Το δικαίωμα είσπραξης της Β' δόσης (το υπόλοιπο 30% της επιδότησης) είναι θεωρητικά εφικτό για χιλιάδες από αυτούς, ωστόσο δεν υπάρχει σύστημα για να αιτηθούν αυτή.
Παράλληλα, η ΑΑΔΕ μέσω της ΓΔΕΛΕΠ δεν έχει ολοκληρώσει την παράδοση στοιχείων τυπικής απόδοσης για τα έτη 2024 και 2025, στοιχεία απαραίτητα για τον υπολογισμό της τελικής ενίσχυσης. Η διασύνδεση των πληροφοριακών συστημάτων ΑΑΔΕ και ΟΠΕΚΕΠΕ παραμένει εν εξελίξει, δημιουργώντας ένα τεχνοκρατικό φράγμα που δεν εξαρτάται από τη βούληση ή τη συμπεριφορά των ίδιων των αγροτών.
Η δεύτερη γενιά: 6.829 υποψήφιοι χωρίς απάντηση 15 μήνες μετά
Τον Νοέμβριο 2024 δημοσιεύτηκε η 1η Πρόσκληση της Παρέμβασης Π3-75.1 «Εγκατάσταση Γεωργών Νεαρής Ηλικίας» του Στρατηγικού Σχεδίου ΚΑΠ 2023-2027. Έως τις 11 Μαρτίου 2025 οριστικοποιήθηκαν 6.829 αιτήσεις στήριξης, με συνολική αιτούμενη δημόσια δαπάνη 241.289.000 ευρώ. Ο αριθμός αυτός αποτελεί από μόνος του ένα δυσοίωνο μήνυμα: ο προϋπολογισμός του προγράμματος ανερχόταν στα 410 εκατ. ευρώ, δηλαδή η ζήτηση κάλυψε μόλις το 59% της διαθέσιμης χρηματοδότησης, γεγονός που σηματοδοτεί αδυναμία προσέλκυσης νέων στον αγροτικό τομέα σε επίπεδο που προκαλεί ανησυχία για το μέλλον της ηλικιακής ανανέωσης στη γεωργία.
Από τον Μάρτιο 2025 έως σήμερα, οι 6.829 αυτοί υποψήφιοι δεν έχουν λάβει καμία επίσημη ενημέρωση για τα αποτελέσματα της αξιολόγησης, πολύ περισσότερο για την έναρξη της Α' δόσης. Το ΥπΑΑΤ είχε δεσμευτεί για ολοκλήρωση της αξιολόγησης έως τα τέλη Σεπτεμβρίου 2025 και πληρωμή εντός Οκτωβρίου 2025. Καμία από τις δύο αυτές δεσμεύσεις δεν τηρήθηκε. Σήμερα, Ιούνιος 2026, οι πληρωμές αναμένονται ακόμα, εφόσον ολοκληρωθούν οι διασταυρωτικοί έλεγχοι της ΑΑΔΕ για τα στοιχεία τυπικής απόδοσης των εκμεταλλεύσεων, θα προχωρήσουν.
Εν τω μεταξύ, οι νέοι αγρότες έχουν ήδη προχωρήσει σε επενδύσεις: αγορές γης, μισθώσεις αγροτεμαχίων, προμήθεια εξοπλισμού. Η επιδότηση που ανέμεναν ως χρηματοδοτικό εργαλείο εκκίνησης έχει μετατραπεί σε ανεκπλήρωτη υπόσχεση.
Πίσω από τις καθυστερήσεις δεν κρύβεται απλή γραφειοκρατική αδράνεια. Το πρόβλημα εδράζεται στην αδυναμία διασύνδεσης των πληροφοριακών συστημάτων τριών φορέων: του ΟΠΕΚΕΠΕ, της ΑΑΔΕ/ΓΔΕΛΕΠ και του ΟΣΔΕ/ΥπΑΑΤ. Η αξιολόγηση της επιλεξιμότητας για το πρόγραμμα 2024 εξαρτάται από στοιχεία τυπικής απόδοσης που υπολογίζονται μέσω του ΟΣΔΕ 2024, αλλά ο έλεγχος και η πιστοποίησή τους απαιτεί παράδοση δεδομένων από την ΑΑΔΕ, με διαδικασία που δεν έχει ακόμα ολοκληρωθεί.
Το ίδιο δομικό πρόβλημα εμποδίζει και τους δικαιούχους του 2021 να ολοκληρώσουν τη διαδικασία αποπληρωμής τους.
Η 3η Πρόσκληση του ΠΑΑ 2014-2020 είχε προσελκύσει 13.888 δικαιούχους. Η 1η Πρόσκληση του ΣΣ ΚΑΠ 2023-2027 προσέλκυσε 6.829 αιτήσεις, μείωση άνω του 50% στη συμμετοχή, σε ένα πρόγραμμα που, αριθμητικά, είχε διαθέσιμο προϋπολογισμό ακόμη μεγαλύτερο. Κανένας αναλυτής δεν χρειάζεται ειδική μεθοδολογία για να ερμηνεύσει αυτή τη μείωση: η εμπιστοσύνη στη λειτουργία του συστήματος έχει διαβρωθεί. Οι νέοι που έχουν πληροφορηθεί από συναδέλφους τους για τις ταλαιπωρίες αποφεύγουν να εμπλακούν.
Τι χρειάζεται;
Η λύση δεν απαιτεί νέα κονδύλια. Απαιτεί τρία πράγματα: πρώτον, ορισμό δεσμευτικού χρονοδιαγράμματος για την ολοκλήρωση των διασταυρωτικών ελέγχων της ΑΑΔΕ και την έκδοση αποτελεσμάτων της Παρέμβασης Π3-75.1 εντός του γ' τριμήνου 2026. Δεύτερον, σαφή ανακοίνωση προς τους δικαιούχους του 2021 για τη διαδικασία και την ακριβή ημερομηνία έναρξης υποβολής αιτημάτων Β' δόσης. Τρίτον, τεχνική αναβάθμιση της διασύνδεσης ΟΠΕΚΕΠΕ-ΑΑΔΕ, ώστε η τυπική απόδοση να μεταφέρεται αυτόματα χωρίς να αποτελεί εμπόδιο στην εκτέλεση ήδη εγκεκριμένων πληρωμών.
Η ανανέωση γενεών στη γεωργία δεν είναι μόνο πολιτική επιλογή. Είναι δημογραφική αναγκαιότητα για τον ελληνικό αγροτικό τομέα, ο οποίος γερνάει… ταχύτερα από κάθε άλλο παραγωγικό κλάδο. Το να αφήνεις 20.000 νέους με ανεκπλήρωτες υποσχέσεις δεν επιβαρύνει μόνο τα χαρτοφυλάκιά τους. Διαμορφώνει τη στάση μιας ολόκληρης γενιάς απέναντι στην επαγγελματική γεωργία.
